Rritja e inteligjencës artificiale agjentike dhe dilema e identitetit njerëzor
Inteligjenca artificiale po kalon nga roli i një mjeti që thjesht e konsultojmë, në një formë më të avancuar: agjentë që veprojnë në emrin tonë dhe, në disa raste, simulojnë personalitetin tonë. Këta sisteme nuk janë më vetëm ndihmës dixhitalë, por po shndërrohen në përfaqësues virtualë. Kjo ngre një pyetje thelbësore: sa saktë mund të pasqyrojë një agjent IA atë që jemi realisht?
Një studim i fundit hedh dritë mbi këtë çështje. Studiuesit krijuan agjentë të bazuar në modele të mëdha gjuhësore (LLM), të trajnuar mbi historikun e postimeve të më shumë se një mijë përdoruesve realë të platformës X. Qëllimi ishte të simulohej mënyra se si këta individë do të reagonin ndaj përmbajtjes politike. Disa agjentë nuk morën asnjë kontekst paraprak, ndërsa të tjerëve iu dhanë shembuj konkretë nga postimet e mëparshme të përdoruesve për të rritur saktësinë e imitimit.
Pritshmëria ishte e qartë: sa më shumë të dhëna për një individ, aq më besnik do të ishte simulimi. Por rezultatet treguan të kundërtën. Në vend që të reflektonin me saktësi përdoruesit, agjentët i ekzagjeruan tiparet e tyre ideologjike. Studiuesit e përshkruan këtë fenomen si “ekzagjerim gjenerues”, ku modelet amplifikojnë karakteristikat më të dukshme përtej asaj që shfaqet tek individët realë.
Me fjalë të tjera, agjentët nuk kopjuan thjesht tonin apo qëndrimin e përdoruesve ata i mprehën ato. Një prirje e lehtë u shndërrua në një qëndrim më të fortë dhe më të artikuluar. Kështu, në vend të një pasqyre besnike, u krijua një version i përpunuar dhe më i “pastër” i identitetit.
Identiteti njerëzor nuk është linear
Identiteti ynë nuk zhvillohet si një vijë e drejtë ideologjike. Ne ndryshojmë, hezitojmë, rishqyrtojmë dhe shpesh kundërshtojmë veten. Përvoja njerëzore është e mbushur me paqartësi dhe kontradikta. Ndërsa të dhënat dixhitale mund të duken të rregullta dhe të strukturuara, realiteti i jetuar është shumë më i ndërlikuar.
Modelet e mëdha gjuhësore, megjithatë, operojnë mbi koherencë statistikore. Ato kompresojnë fragmentet e identitetit në modele probabilistike, duke prodhuar një version më të qëndrueshëm dhe më të njëtrajtshëm të tij. Hezitimi, vetëdyshimi dhe kontradiktat elemente thelbësore të mendimit njerëzor nuk përkthehen lehtë në këtë abstraksion matematikor.
Kostoja e koherencës
Inteligjenca njerëzore përfshin përgjegjësi. Kur marrim një qëndrim, përballemi me pasoja sociale dhe reputacionale. Mendimi ynë lidhet me historinë personale dhe përvojën reale. Një agjent IA, përkundrazi, mund të shprehë një qëndrim të mprehtë pa u përballur me sfidë apo kosto.
Kjo e bën përfaqësimin e tij më të “pastër” dhe më të strukturuar, por edhe më pak autentik. Nëse këta agjentë fillojnë të negociojnë, të komunikojnë apo të marrin pjesë në diskurs publik në emrin tonë, rreziku është që ata të paraqesin një version të thjeshtuar dhe të ekzagjeruar të identitetit tonë.
Një ndryshim i heshtur në standarde
Ndërveprimi i vazhdueshëm me agjentë sintetikë, të artikuluar dhe të qartë, mund të ndikojë në pritshmëritë tona për komunikimin. Diskursi pa hezitim, pa cenueshmëri dhe pa paqartësi mund të bëhet normë. Me kalimin e kohës, kjo mund të ndryshojë mënyrën se si e perceptojmë veten dhe të tjerët.
Rreziku nuk është domosdoshmërisht që makinat të radikalizohen, por që ne të fillojmë të ngatërrojmë qartësinë statistikore të IA-së me pjekurinë e vërtetë njerëzore. Papërsosmëritë, kontradiktat dhe “skajet e ashpra” të mendimit janë pikërisht ato që e thellojnë gjykimin tonë.Nëse humbasim tolerancën për këtë vrazhdësi njerëzore, mund të humbasim një pjesë thelbësore të asaj që na bën njerëz.
Burimi: https://mitsloan.mit.edu/ideas-made-to-matter/agentic-ai-explained
Foto: Freepik.com