Si zgjoheshin njerëzit para se të ekzistonin orët me alarm? Metodat interesante që përdornin

Sot shumica e njerëzve mbështeten te alarmi i telefonit ose te ora për t’u zgjuar në mëngjes. Por për mijëra vite, para shpikjes së alarmit modern, njerëzit kishin gjetur mënyra shumë kreative për të mos fjetur më shumë se duhet.

Në shoqëritë e lashta, ritmi i jetës lidhej ngushtë me natyrën. Shumë njerëz zgjoheshin automatikisht me lindjen e diellit dhe flinin sapo errësohej. Në këtë mënyrë, drita natyrale shërbente si një “alarm biologjik” që i orientonte njerëzit për fillimin e ditës.

Një tjetër “alarm natyror” shumë i zakonshëm ishte këndimi i gjelit në agim. Në shumë zona rurale, ky tingull ishte sinjali që dita kishte nisur dhe se ishte koha për të filluar punët e përditshme.

Truke të çuditshme për t’u zgjuar

Në disa raste, njerëzit përdornin metoda të thjeshta por efektive. Një nga truket ishte pirja e shumë ujit para gjumit, në mënyrë që trupi t’i zgjonte herët për shkak të nevojës për të shkuar në tualet.

Në qytetet e mëdha gjatë Revolucionit Industrial u shfaq një profesion i veçantë: “knocker-upper”. Këta ishin persona që paguheshin për të zgjuar punëtorët në mëngjes. Ata kalonin nëpër rrugë dhe trokitnin në dritaret e shtëpive me një shkop të gjatë derisa banorët të zgjoheshin. Ky shërbim ishte shumë i përhapur në Britani dhe Irlandë nga shekulli XVIII deri në mesin e shekullit XX.

Alarmet e para në histori

Edhe në kohët e lashta janë përdorur pajisje primitive për të matur kohën dhe për të sinjalizuar zgjimin. Filozofi grek Platon besohet se përdorte një lloj ore me ujë që prodhonte një tingull për ta zgjuar para ligjëratave të mëngjesit.

Më vonë u përdorën edhe orët me qiri: brenda qirinjve vendoseshin toptha metalikë dhe, kur qiriu digjej deri në një nivel të caktuar, topi binte në një enë metalike dhe krijonte zhurmë për të zgjuar personin.

Zilet e kishave dhe bilbilat e fabrikave

Në shumë qytete evropiane, njerëzit zgjoheshin edhe nga zilet e kishave, ndërsa gjatë Revolucionit Industrial u përdorën bilbilat e fabrikave, që njoftonin fillimin e turnit të punës. Këta tinguj u bënë një lloj alarmi kolektiv për komunitetin.

Nga natyra te teknologjia

Vetëm në shekujt e fundit alarmet mekanike u bënë të zakonshme në shtëpi. Deri atëherë, njerëzit mbështeteshin te natyra, rutina e përditshme dhe metoda kreative për t’u zgjuar në kohë. Edhe pse sot teknologjia e ka bërë më të lehtë zgjimin në mëngjes, historia tregon se njerëzit kanë qenë gjithmonë shumë kreativë për të gjetur mënyra që t’i nisnin ditët në kohën e duhur.

Burimi: https://www.bbc.com/future/article/20260306-the-wake-up-tricks-people-used-before-alarm-clocks

Foto: Freepik.com