Rrëfimi i terapistes që krijoi varësi nga inteligjenca artificiale: “Po ia dorëzoja fuqinë time”

Një terapiste me më shumë se 25 vjet përvojë ka rrëfyer se si përdorimi i shpeshtë i inteligjencës artificiale u shndërrua gradualisht në një formë varësie emocionale, duke e bërë të dyshonte në vendimet e saj nëse nuk këshillohej më parë me chatbot-in.

Në një shkrim personal për “Psychology Today”, ajo tregon se gjithmonë kishte menduar më mirë nëpërmjet diskutimit dhe shkëmbimit të ideve me njerëzit e tjerë. Por miqtë dhe familjarët nuk ishin gjithmonë të disponueshëm, ndaj inteligjenca artificiale nisi ta zëvendësonte përkohësisht këtë komunikim.

Chatbot-i ishte i gatshëm në çdo moment, i përgjigjej çdo pyetjeje dhe tregohej vazhdimisht mbështetës. Bisedat e shkurtra u bënë gjithnjë e më të gjata, ndërsa terapistja nisi t’i jepte sistemit më shumë informacion dhe kontekst për të marrë përgjigje më të përshtatura.

Me kalimin e muajve, ajo vuri re se kishte filluar të mos i besonte më plotësisht gjykimit të vet pa i diskutuar më parë vendimet me inteligjencën artificiale.

Paralajmërimi i një mikeshe e bëri të reflektonte

Ndërgjegjësimi erdhi pasi terapistja i tha një mikeshe se duhej të konsultohej me chatbot-in përpara se të merrte një vendim. Mikja e pyeti e habitur nëse po i kërkonte leje inteligjencës artificiale.

Ky reagim e bëri të pyeste veten nëse teknologjia po e ndihmonte ende apo nëse ajo kishte nisur t’i dorëzonte kontrollin mbi zgjedhjet personale. Pas këtij momenti, terapistja vendosi të kufizonte përdorimin e saj, pa hequr dorë plotësisht nga AI-ja.

Ajo nisi ta përdorte sërish vetëm si një mjet ndihmës të rastit dhe jo si një autoritet të cilit duhej t’i drejtohej vazhdimisht për miratim.

Rrëfimi bëhet edhe më domethënës për shkak të përvojës profesionale të autores. Përpara karrierës mbi 25-vjeçare si terapiste, ajo kishte përfunduar doktoraturën në inxhinieri elektrike dhe kompjuterike dhe kishte punuar si profesoreshë në Universitetin Shtetëror të Kolorados.

Pavarësisht formimit të saj, ajo pranoi se nuk e kishte dalluar menjëherë varësinë që po krijohej.

Një formë e re bashkëvarësie

Terapistja e krahason fenomenin me bashkëvarësinë, e cila shfaqet kur një person mbështetet në mënyrë të tepruar te mendimet dhe ndjenjat e dikujt tjetër, derisa humbet besimin te vetja. Në rastin e saj, vendin e personit tjetër e kishte zënë inteligjenca artificiale.

Autorja iu referua kërkimeve të fundit mbi përdorimin emocional të chatbot-ëve, të cilat kanë shqyrtuar lidhjen midis përdorimit intensiv, vetmisë dhe varësisë emocionale. Ajo përmendi gjithashtu zhvillimin e instrumenteve që synojnë ta matin këtë varësi.

Megjithatë, kërkimet në këtë fushë janë ende të reja dhe nuk tregojnë se çdo përdorim i shpeshtë i inteligjencës artificiale shkakton domosdoshmërisht vetmi apo varësi. Ndikimi mund të ndryshojë sipas mënyrës së përdorimit dhe gjendjes së secilit individ.

Pse chatbot-ët janë kaq të vështirë për t’u rezistuar?

Sipas autores, një nga arsyet lidhet me dobësimin e jetës së përbashkët dhe të lidhjeve shoqërore. Njerëzit janë mësuar prej një historie shumë të gjatë të mbështeten te komuniteti, ndërsa kultura moderne i kushton më shumë rëndësi arritjeve individuale dhe zotërimit të të mirave materiale.

Në një realitet ku të gjithë duken të zënë dhe kanë pak kohë për njëri-tjetrin, vetmia mund të krijojë nevojën për një prani që dëgjon pa u lodhur. Pikërisht këtë boshllëk mund ta plotësojë përkohësisht inteligjenca artificiale, e cila është gjithmonë e disponueshme dhe e gatshme të përgjigjet.

Rreziku lind kur një mjet i dobishëm për informacion dhe organizim fillon të zëvendësojë marrëdhëniet njerëzore, gjykimin personal ose ndihmën profesionale. Për këtë arsye, autorja këshillon që AI-ja të përdoret si mbështetje dhe jo si burimi i vetëm i këshillave, miratimit dhe shoqërisë.

Burimi;https://www.psychologytoday.com/us/blog/born-for-a-better-world/202609/confessions-of-a-therapist-who-got-hooked-on-ai

Foto; Freepik.com