Vetëdija e lartë për veten mund ta bëjë jetën më të vështirë, thonë ekspertët e psikologjisë

Vetëdija për veten konsiderohet prej kohësh një nga tiparet më të rëndësishme të inteligjencës emocionale. Ekspertët theksojnë se sa më shumë një person ta kuptojë veten, aq më të mira bëhen marrëdhëniet, vendimmarrja dhe kontrolli emocional. Megjithatë, psikologët paralajmërojnë se ekziston edhe një anë më pak e diskutuar e kësaj cilësie: vetëdija e tepruar mund ta bëjë jetën emocionale më të rëndë dhe më të komplikuar.

Sipas specialistëve, njerëzit shumë të vetëdijshëm për veten kanë tendencë të analizojnë çdo emocion, reagim apo situatë në detaje të thella. Ndërsa kjo i ndihmon të kuptojnë më mirë ndjenjat e tyre, njëkohësisht mund t’i bëjë më të ndjeshëm ndaj dyshimeve, vetëkritikës dhe mbingarkesës emocionale.

Ata dallojnë emocionet më thellë se të tjerët

Psikologët shpjegojnë se shumica e njerëzve përjetojnë emocione si nervozizëm, stres apo trishtim pa menduar shumë për origjinën e tyre. Ndërsa personat me vetëdije të lartë emocionale arrijnë të dallojnë me saktësi se çfarë po ndiejnë dhe pse po e ndiejnë.

Një studim i publikuar në vitin 2023 në revistën Affective Science zbuloi se njerëzit që përjetojnë më shumë situata të ndryshme në jetën e përditshme kanë aftësi më të zhvilluara për të identifikuar emocionet negative në mënyrë më të detajuar. Ata nuk e përshkruajnë gjendjen e tyre thjesht si “stres”, por arrijnë të dallojnë nëse ndihen të zhgënjyer, të mbingarkuar, të pasigurt apo të lënduar.

Megjithatë, kjo aftësi ka edhe anën e saj negative. Ndryshe nga dikush që e harron shpejt një debat apo një moment të pakëndshëm, një person shumë i vetëdijshëm për veten priret të analizojë çdo detaj të situatës, rolin e tij në konflikt dhe kuptimin emocional që fshihet pas saj.

Vetëdija e lartë i bën njerëzit më kritikë ndaj vetes

Ekspertët thonë se një pjesë e rëndësishme e vetëdijes është aftësia për të parë jo vetëm cilësitë, por edhe mangësitë personale. Sa më shumë një person reflekton mbi veten, aq më e vështirë bëhet të injorojë sjelljet apo reagimet që nuk përputhen me imazhin ideal që ka për veten.

Psikologu E. Tory Higgins e shpjegon këtë përmes teorisë së “mospërputhjes së vetes”, sipas së cilës njerëzit ndihen emocionalisht të shqetësuar kur ekziston diferencë mes asaj që janë realisht dhe asaj që do të donin të ishin.

Një tjetër studim i publikuar në vitin 2022 në Frontiers in Psychology tregoi se shumë persona përpiqen ta zvogëlojnë këtë diferencë duke krijuar versione më të kuruara të vetes në rrjetet sociale, duke theksuar arritjet apo anët pozitive të personalitetit të tyre.

Sipas studiuesve, njerëzit me vetëdije të lartë i dallojnë më shpejt këto “mospërputhje” tek vetja dhe për këtë arsye priren të bëhen më vetëkritikë.

Ata priren të komplikojnë situatat e thjeshta

Një tjetër karakteristikë e njerëzve shumë të vetëdijshëm është aftësia për të parë shumë këndvështrime njëkohësisht. Kjo cilësi, e njohur si “kompleksitet integrues”, i ndihmon të kuptojnë më mirë situatat dhe emocionet e të tjerëve.

Një studim i vitit 2023 nga Frontiers in Psychology tregoi se këta individë analizojnë informacionin më thellë, marrin në konsideratë më shumë faktorë dhe përpiqen të kuptojnë çdo anë të një problemi para se të nxjerrin përfundime.

Megjithatë, kjo mënyrë të menduari mund të krijojë lodhje mendore. Një debat i thjeshtë mes miqsh, për shembull, mund të kthehet në një analizë të gjatë emocionale për shkaqet, pasojat dhe ndjenjat e secilit person të përfshirë.

Ekspertët theksojnë se vetëdija për veten mbetet një nga aftësitë më të rëndësishme psikologjike, por paralajmërojnë se ajo funksionon më mirë kur shoqërohet me ekuilibër emocional dhe aftësinë për të mos e analizuar çdo situatë deri në detaje ekstreme.

Burimi; https://www.psychologytoday.com/us/blog/social-instincts/202605/3-ways-that-self-awareness-can-make-life-feel-harder

Foto; Freepik.com