Nga robotët te kolapsi demografik, si Kina po përgatitet për të ardhmen

Le të rezervojmë një mendim për zotin Zhou, një hero bashkëkohor dhe simbol për të gjithë ne. Ndoshta nuk do ta mësojmë kurrë emrin e tij të vërtetë.

Nuk do ta dimë asnjëherë për kë punonte, por dimë se ishte një “mbikëqyrës i kontrollit të cilësisë” për një model të inteligjencës artificiale gjeneruese. Dimë gjithashtu se zoti Zhou, një punonjës administrativ në metropolin kinez të Hangzhou, vendosi të rebelohej. Dhe fitoi.

Hangzhou është një nga zemrat e revolucionit më të fundit teknologjik, qyteti ku jetonte zoti Zhou dhe ku punëdhënësi i tij i bëri një propozim: të pranonte uljen në detyrë dhe një shkurtim page prej 40%, me arsyetimin se inteligjenca artificiale tashmë ishte në gjendje ta kryente punën e tij më mirë se ai.

Zhou refuzoi. Siç pritej, u pushua menjëherë nga puna, por nuk pranoi ta linte çështjen me kaq. Ai paditi punëdhënësin dhe, në muajin prill, Gjykata Popullore e Ndërmjetme e Hangzhou-t (një gjykatë e shkallës së dytë) vendosi në favor të tij, duke e detyruar kompaninë t’i paguajë një dëmshpërblim prej rreth 33.500 eurosh.

Me këtë vendim dhe një tjetër të ngjashëm, sistemi gjyqësor kinez ka përcaktuar se një punonjës nuk mund të humbasë vendin e punës vetëm me arsyetimin se pozicioni i tij do të zëvendësohet nga inteligjenca artificiale. Besohet se ky është rasti i parë i këtij lloji në botë.

Është veçanërisht domethënëse që një vendim i tillë vjen nga një prej vendeve më të përparuara teknologjikisht, por njëkohësisht edhe nga një prej shteteve me më pak liri politike.

Sa më përket mua, sapo jam kthyer nga një javë në Kinë – në Shanghai, Hangzhou dhe Shenzhen – dhe mund t’ju siguroj se realiteti është shumë më kompleks se sa duket.

I gjithë vendi, ose të paktën metropolet e tij më inovative, është përfshirë nga një ethe automatizimi, përparimi teknologjik dhe aplikimi të inteligjencës artificiale në botën fizike, me ritmin e një gare kundër kohës.

Kur arrin të bisedosh lirshëm me kinezët, ata pranojnë se ne evropianët u dukemi të bllokuar në vendnumëro: tepër konservatorë dhe jashtëzakonisht të ngadaltë.

Ndërkohë, Kina e ka kthyer shpejtësinë në mantrën dhe obsesionin e saj. Objektivi është të bëhet strategjikisht e pavarur nga pjesa tjetër e botës dhe maksimalisht efikase brenda vendit, përpara se popullsia e saj të plaket ndjeshëm.

Për këtë arsye, revolucioni i ardhshëm kinez do të jetë materializimi i inteligjencës artificiale në robotë, dronë, makineri industriale, automjete, trena, sisteme mbikëqyrjeje dhe madje edhe qen mekanikë luftarakë në shërbim të policisë ose ushtrisë.

Ky revolucion tashmë ka nisur.

Revolucioni pasues, i lidhur ngushtë me të parin dhe që në njëfarë mënyre e justifikon atë, pritet të jetë kolapsi më i madh demografik që historia ka njohur ndonjëherë.

Brenda rreth 40 vjetësh, Kina pritet të humbasë mbi 400 milionë banorë – një tkurrje e paprecedentë, madje më e madhe se ajo që përjetoi Evropa gjatë Murtajës së Zezë në Mesjetë.

Në atë kohë ndryshuan rrënjësisht marrëdhëniet mes pronarëve feudalë dhe punëtorëve, sepse fuqia punëtore ishte bërë e rrallë dhe, për rrjedhojë, shumë më e vlefshme. Kjo solli lindjen e një shtrese të re shoqërore me ndikim politik.

Edhe këtë herë mungesa e fuqisë punëtore do ta transformojë shoqërinë dhe sistemin e vlerave, por ndoshta në një drejtim tjetër: në favor të makinerive dhe të atyre që zotërojnë pronësinë intelektuale ose kontrollin mbi to.

Është e sigurt se të dy revolucionet kineze të këtij shekulli, ai teknologjik dhe ai demografik, do të kenë pasoja të thella jo vetëm për industrinë, por edhe për mënyrën tonë të jetesës në Itali dhe në mbarë Evropën.