Një studim i ri sugjeron se truri i vogël, i njohur shkencërisht si cerebellum, mund të ketë një rol më të rëndësishëm në motivim dhe mësim nga shpërblimi nga sa është menduar më parë.
Për shumë vite, cerebellumi është parë kryesisht si pjesa e trurit që ndihmon në koordinimin e lëvizjeve dhe ekuilibrit. Megjithatë, një studim i publikuar më 16 shtator në revistën shkencore Nature Neuroscience tregon se qarqe të kësaj zone mund të përpunojnë sinjalet e shpërblimit të lidhura me dopaminën në dy mënyra.
Studiuesit zbuluan se disa qeliza të cerebellumit krijojnë pritshmërinë për shpërblimin, ndërsa të tjera reagojnë sapo shpërblimi merret. Këto dy procese mund ta ndihmojnë trurin të mësojë se cilat veprime ia vlen të përsëriten.
Eksperimenti u krye te minjtë. Ata u trajnuan të shtynin një levë robotike për të aktivizuar, pas një vonese të shkurtër, rrugët e shpërblimit të lidhura me dopaminën. Gjatë pritjes, disa qeliza të quajtura qeliza granulare qëndronin aktive deri në momentin kur vinte shpërblimi.
Kur studiuesit e ndryshuan kohëzgjatjen e pritjes nga një në dy sekonda, aktiviteti i këtyre qelizave u përshtat me kohën e re. Kjo sugjeron se ato nuk sinjalizojnë vetëm që shpërblimi po vjen, por edhe se kur pritet të vijë.
Në fazën e dytë, fibrat ngjitëse — një lloj tjetër sinjali në cerebellum — aktivizoheshin menjëherë pasi vinte shpërblimi. Sipas studiuesve, ky reagim mund të funksionojë si një mesazh për trurin: “Ky veprim solli rezultat, mbaje mend”.
Autorët e analizës theksojnë se studimi nuk provon se minjtë e përjetojnë pritjen e shpërblimit në të njëjtën mënyrë si njerëzit dhe as se mekanizmi qelizor është identik te njerëzit. Megjithatë, kërkime të tjera me të rritur sugjerojnë se cerebellumi merr pjesë edhe në mësimin nga shpërblimi dhe në procesin e marrjes së vendimeve.
Sipas ekspertëve, gjetjet mund të ndihmojnë në kuptimin e mënyrës se si krijohen zakonet. Një veprim i përsëritur, i ndjekur nga një shpërblim i qartë dhe i afërt në kohë, mund ta ndihmojë trurin ta kthejë atë sjellje në rutinë.
Për shembull, për krijimin e një zakoni si aktiviteti fizik, një orar i rregullt, një veprim i përsëritur dhe një ndjesi pozitive pas tij mund të ndihmojnë në forcimin e lidhjes mes përpjekjes dhe shpërblimit.