Sipas analizës së parë globale, kanceri i shtatë milionë njerëzve mund të parandalohet çdo vit.
Një raport nga shkencëtarët e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) vlerëson se 37% e kancereve shkaktohen nga infeksionet, zgjedhjet e stilit të jetës dhe ndotësit mjedisorë që mund të shmangen.
Këtu përfshihen kanceret e qafës së mitrës të shkaktuara nga infeksionet e virusit të papillomës njerëzore (HPV), të cilat vaksinimi mund të ndihmojë në parandalimin e tyre, si dhe një mori tumoresh të shkaktuara nga tymi i duhanit nga cigaret.
Hulumtuesit thanë se raporti i tyre tregoi se ekziston një “mundësi e fuqishme” për të transformuar jetën e miliona njerëzve.
Disa kancere janë të pashmangshme – qoftë për shkak të dëmtimeve që krijojmë në mënyrë të pashmangshme në ADN-në tonë ndërsa plakemi, ose sepse trashëgojmë gjene që na vënë në rrezik më të madh për sëmundjen.
Por studiuesja Dr. Isabelle Soerjomataram tha se “njerëzit janë të befasuar kur dëgjojnë” se gati katër në 10 kancere mund të parandalohen pasi është “një numër i konsiderueshëm”.
Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin, pjesë e OBSH-së, analizoi 30 faktorë të parandalueshëm që dihet se rrisin rrezikun e kancerit.
Këto përfshijnë pirjen e duhanit dhe rrezatimin ultravjollcë (UV) të cilët mund të dëmtojnë drejtpërdrejt ADN-në tonë; mbipesha dhe aktiviteti shumë i pakët fizik të cilët ndryshojnë inflamacionin dhe hormonet në trup duke rritur rrezikun e kancerit; dhe ndotja e ajrit e cila mund të zgjojë qelizat kancerogjene të fjetura.
Raporti i agjencisë shqyrtoi gjithashtu nëntë infeksione që shkaktojnë kancer, duke përfshirë HPV-në, viruset e hepatitit që çojnë në kancer të mëlçisë dhe bakterin e stomakut H. pylori.
Ekipi përdori të dhëna mbi rastet e kancerit nga viti 2022 dhe nga 30 faktorët e rrezikut një dekadë më parë – në 185 vende – për të kryer analizën e tyre statistikore.
Tre kontribuesit kryesorë në më shumë se 18 milionë raste të kancerit në të gjithë botën u zbuluan të ishin:
pirja e duhanit që shkaktoi 3.3 milionë kancere
infeksionet që shkaktojnë 2.3 milionë kancere
përdorimi i alkoolit që çon në 700,000 kancere
Megjithatë, shifrat e përgjithshme maskojnë një pamje të nuancuar të rrezikut të kancerit në të gjithë botën.
Ekziston një ndarje e fortë gjinore me 45% të kancereve të burrave që mund të parandalohen krahasuar me 30% tek gratë, pjesërisht për shkak të niveleve më të larta të pirjes së duhanit tek burrat.
Tek gratë që jetojnë në Evropë, tre shkaqet kryesore të parandalueshme të kancerit janë pirja e duhanit, e ndjekur nga afër nga infeksioni dhe më pas nga mbipesha.
Ndërsa në Afrikën Sub-Sahariane, infeksionet dominojnë dhe përbëjnë gati 80% të kancereve të parandalueshme tek gratë.
Kjo do të thotë që çdo masë për të trajtuar këto kancere do të duhet të përshtatet për secilin rajon ose vend.
“Ky studim historik është një vlerësim gjithëpërfshirës i kancerit të parandalueshëm në të gjithë botën, duke përfshirë për herë të parë shkaqet infektive të kancerit së bashku me rreziqet e sjelljes, mjedisit dhe punës”, tha Soerjomataram, zëvendëskryetarja e Njësisë së Mbikëqyrjes së Kancerit të IARC.
“Adresimi i këtyre shkaqeve të parandalueshme përfaqëson një nga mundësitë më të fuqishme për të zvogëluar barrën globale të kancerit.”
Raporti, i botuar në revistën Nature Medicine, tregoi se kanceri i mushkërive (i lidhur me pirjen e duhanit dhe ndotjen e ajrit), kanceri i stomakut (i lidhur me infeksionin H. pylori) dhe kanceri i qafës së mitrës (i lidhur me infeksionin HPV) përbënin pothuajse gjysmën e të gjitha rasteve të parandalueshme të kancerit.
Dr. Andre Ilbawi, udhëheqës i ekipit për kontrollin e kancerit në OBSH, tha se studimi ishte “lajm i mirë” pasi tregoi se diçka mund të bëhej dhe ai vuri në dukje suksesin e vendeve që kanë prezantuar politika për të luftuar pirjen e duhanit ose për të vaksinuar kundër HPV.
“Përqindja e kancereve të parandalueshme mund të ndryshojë me kalimin e kohës dhe qëllimi ynë është ta afrojmë atë sa më afër zeros të jetë e mundur”, tha ai.
Burimi i artikullit: https://www.bbc.com/news/articles/c5yd3x7yreno
Burimi i fotos: https://www.freepik.com/free-photo/top-view-hand-holding-pink-ribbon_5482021.htm#fromView=search&page=4&position=41&uuid=1f5bc7b6-2761-4da9-b2b1-ff4e63964f14&query=Seven+million+cancers+a+year+are+preventable