Disa njerëz kanë një aftësi tepër të rrallë të quajtur kujtesë autobiografike jashtëzakonisht e lartë, ose HSAM. Ata mund të kujtojnë me detaje ngjarje nga pothuajse çdo ditë e jetës së tyre, që nga adoleshenca: çfarë kanë bërë, çfarë kanë veshur, çfarë kanë ngrënë, madje edhe çfarë lajmesh kanë ndjekur në atë periudhë.
Dy raporte të reja shkencore sugjerojnë se shpjegimi mund të mos lidhet me aftësinë për të kërkuar me vetëdije kujtimet, por me faktin se kujtimet e tyre personale u rikthehen shumë më shpesh në mënyrë të pavullnetshme.
Psikologia Anne M. Cleary shkruan se personat me HSAM zakonisht nuk shfaqin rezultate të jashtëzakonshme në testet standarde të kujtesës apo vlerësimet neuropsikologjike. Ata nuk kanë domosdoshmërisht një avantazh të përgjithshëm në memorizim dhe mund të jenë të prekshëm edhe ndaj kujtimeve të rreme.
Në një rast të ri, studiuesit identifikuan një 16-vjeçare me HSAM. Kur i jepej një datë, ajo mund të tregonte menjëherë ditën e javës dhe të rikujtonte ngjarje të shumta nga ajo ditë. Në pyetësorin për kujtimet autobiografike të pavullnetshme, ajo rezultoi dy devijime standarde mbi mesataren e mostrës së mëparshme kërkimore, çka tregon se kujtime të së kaluarës i shfaqeshin spontanisht shumë më shpesh se zakonisht.
Një grup europian studiuesish publikoi një rast të ngjashëm me një tjetër 16-vjeçar. Edhe ai shfaqi frekuencë më të lartë të kujtimeve personale që vinin vetvetiu në mendje, si në pyetësor ashtu edhe në një test laboratorik.
Studiuesit mendojnë se rikthimi i shpeshtë dhe i pavullnetshëm i përvojave të kaluara mund të funksionojë si një lloj përsëritjeje mendore, duke i forcuar gradualisht kujtimet dhe duke i bërë ato më të qëndrueshme me kalimin e kohës.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se dy raste nuk mjaftojnë për të nxjerrë përfundime për të gjithë personat me HSAM. Ende nuk dihet nëse rikujtimi i pavullnetshëm i shpeshtë është shkaku i kësaj aftësie, pasojë e saj, apo thjesht një karakteristikë e lidhur me të.